Με την υπηρεσία Κατάθεσης Πνευματικών δικαιωμάτων οι δημιουργοί και οι δικαιούχοι μπορούν να αποκτούν βέβαιη χρονολογία για το έργο τους και να έχουν ένα ασφαλές αποδεικτικό στοιχείο για την πνευματική τους δημιουργία σε περίπτωση δικαστικής ή άλλης αμφισβήτησης.

1.1 Έργα που προστατεύονται από την Κατάθεση Πνευματικών Δικαιωμάτων

Ο νομοθέτης προστατεύει τα πρωτότυπα έργα του λόγου, της τέχνης ή της επιστήμης, που εκφράζονται με οποιαδήποτε μορφή, όπως, ενδεικτικά:

√ Τα γραπτά ή προφορικά κείμενα, σε οποιαδήποτε μορφή και αν βρίσκονται, όπως: κείμενα χειρόγραφα, ή δακτυλογραφημένα σε χαρτί ή σε μία δισκέτα Η/Υ, όπως μυθιστορήματα, νουβέλες, επιστημονικά και δημοσιογραφικά άρθρα, ποιήματα, σενάρια, το manual χρήσης του video, το κείμενο μιας έντυπης διαφήμισης, η κριτική ενός βιβλίου στο Internet, και κείμενα προφορικά, όπως συνεντεύξεις, διαλέξεις, πανεπιστημιακές παραδόσεις κλπ.

√ Οι μουσικές συνθέσεις με κείμενο ή χωρίς, ανεξαρτήτως τεχνοτροπίας, ρυθμού ή στυλ, όπως τα συμφωνικά έργα, η ηλεκτρονική μουσική, η jazz, το rock n' roll, η disco, η country, τα λαϊκά, δημοτικά και ρεμπέτικα κομμάτια κλπ.

√Τα θεατρικά έργα με μουσική ή χωρίς, όπως πρόζα, επιθεώρηση, μιούζικαλ κλπ.

√ Οι χορογραφίες και οι παντομίμες, χωρίς στην έννοια της χορογραφίας να περιλαμβάνονται οι γνωστοί χοροί, όπως επί παραδείγματι tango, fox trot, rumba, chacha, συρτάκι, καλαματιανό, χασάπικο κλπ., καθώς πρόκειται εν προκειμένω για λαϊκή πολιτιστική κληρονομιά των κρατών προέλευσης των παραπάνω χορών.

√ Τα οπτικοακουστικά έργα, όπως οι κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ταινίες, τα ντοκιμαντέρ, τα σήριαλ, οι τηλεοπτικές και κινηματογραφικές διαφημίσεις, τα videoclips, τα κινούμενα σχέδια (είτε με animation είτε με Η/Υ). Δεν είναι οπτικοακουστικό έργο ωστόσο, η απλή μετάδοση μιας θεατρικής παράστασης, ή ενός ποδοσφαιρικού αγώνα, ούτε και η μετάδοση ενός πραγματικού γεγονότος, όπως επί παραδείγματι η έκρηξη του Challenger ή η συντριβή του Concorde.

√ Τα έργα των εικαστικών τεχνών στα οποία περιλαμβάνονται τα σχέδια, τα έργα ζωγραφικής και γλυπτικής, τα χαρακτικά έργα και οι λιθογραφίες δηλαδή τόσο τα έργα δύο διαστάσεων όσο και τα έργα τριών διαστάσεων. Εδώ εντάσσονται και οι γνωστοί χαρακτήρες των κινουμένων σχεδίων (Character Merchandising), επί των οποίων οι δημιουργοί έχουν πνευματικά δικαιώματα και έτσι, επί παραδείγματι, όχι μόνο η ∗ Intellectual Rights 2 αναπαραγωγή του σκίτσου του Ντόναλντ Ντακ, αλλά και η δημιουργία και κυκλοφορία στο εμπόριο μιας κούκλας Superman, ενός λούτρινου Lion King, μίας πετσέτας μπάνιου με την εικόνα της Ποκαχόντας, ή του αυτοκινήτου του Μπάτμαν, που συνιστούν μεταφορά του έργου σε άλλη διάσταση, απαιτεί την άδεια του δημιουργού ή του δικαιούχου του κινουμένου σχεδίου.

√ Τα αρχιτεκτονικά έργα, όπως οι γέφυρες, τα κτήρια, οι ναοί, οι μονοκατοικίες, τα πάρκα, κλπ., όταν τα έργα αυτά συνιστούν σχέδια ή δημιουργήματα τα οποία υπερβαίνουν το επίπεδο δημιουργίας που επιβάλει η επίλυση ενός απλού τεχνικού προβλήματος. Εδώ η προστασία είναι διφυής: εκτός από αυτά καθαυτά τα περατωμένα αρχιτεκτονικά έργα, καταρχήν προστατεύονται και τα σχέδια και τα προσχέδια αυτών, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι η αναπαραγωγή του σχεδίου, δηλαδή η πραγματοποίηση του οικοδομήματος, (το οποίο προστατεύεται αυτοτελώς), εξαρτάται από την άδεια του δημιουργού του σχεδίου του (το οποίο επίσης προστατεύεται αυτοτελώς). Έτσι επί παραδείγματι, η κατασκευή του καθεδρικού ναού που σχεδίασε ο Gaudi, ή της εκκλησίας που σχεδίασε ο Le Corbisier, παρά το ότι από τη στιγμή που τα έργα αυτά κατασκευάστηκαν άρχισαν να προστατεύονται αυτοτελώς, ωστόσο πριν κατασκευαστούν ζητήθηκε και δόθηκε η άδεια του σχεδιαστή τους, διότι στην πραγματικότητα αποτελούσαν τη μεταφορά του έργου του σχεδιαστή σε μία άλλη διάσταση. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει στη μεταφορά ενός μυθιστορήματος σε κινηματογραφικό σενάριο, όπου παρά το ότι το σενάριο όταν γραφτεί αποτελεί από μόνο του έργο πρωτότυπο και προστατεύεται αυτοτελώς, ωστόσο, προκειμένου να γραφτεί το σενάριο, απαιτείται η άδεια του αρχικού δημιουργού δηλαδή του μυθιστοριογράφου.

√ Οι φωτογραφίες και συγκεκριμένα, τόσο οι καλλιτεχνικές, όσο και οι απλές φωτογραφίες. Οι φωτογραφίες προστατεύονται ως πνευματικά έργα, ανεξάρτητα και ξεχωριστά από τα αντικείμενα τα οποία φωτογραφίζονται. Εάν αυτά τα αντικείμενα, είναι επίσης έργα, προστατεύονται αυτοτελώς και συνεπώς για τη φωτογράφησή τους απαιτείται σχετική άδεια του δημιουργού τους.

√ Τα έργα των εφαρμοσμένων τεχνών, δηλαδή τα έργα τα οποία ενώ είναι αντικείμενα τέχνης, ταυτόχρονα έχουν πρακτική χρησιμότητα. Έτσι, ως έργα εφαρμοσμένων τεχνών μπορούν να προστατευτούν τα φωτιστικά και τα πιάτα φαγητού του Fornazzetti, οι οδοντόβουρτσες και οι καρέκλες του Philip Stark, οι καφετιέρες και ο λεμονοστύφτης της Allessi, τα σερβίτσια του καφέ και τα σταχτοδοχεία με την Μέδουσα του Versace, οι ανάγλυφες πορσελάνες της Rosenthal κλ.π. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται και προστατεύονται και τα βιομηχανικά σχέδια και τα υποδείγματα, δηλαδή χρηστικά αντικείμενα όπως τα παραπάνω, τα οποία αφορούν κυρίως προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, όπως μηχανήματα, εργαλεία, συσκευές, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις του "έργου" (για την προστασία βιομηχανικών σχεδίων και υποδειγμάτων (βλ. και παρακάτω στα Δικαιώματα Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας).

√ Οι εικονογραφήσεις, οι χάρτες, τα τρισδιάστατα έργα που αναφέρονται στη γεωγραφία, την τοπογραφία, την αρχιτεκτονική ή την επιστήμη.

√ Οι μεταφράσεις, διασκευές, προσαρμογές και άλλες μετατροπές έργων ή εκφράσεων της λαϊκής παράδοσης, όπως οι εγκυκλοπαίδειες, οι ανθολογίες και οι βάσεις δεδομένων (στη διάρθρωσή τους, επί παραδείγματι οι πληροφορίες που παρουσιάζει η μηχανή αναζήτησης Yahoo, στις συγκεκριμένες λέξεις κλειδιά «ανταγωνισμός και διαφήμιση»), εφόσον η επιλογή του περιεχομένου τους ή η διευθέτησή τους είναι πρωτότυπη. Ωστόσο, στις περιπτώσεις αυτών των έργων οφείλονται δικαιώματα στους δικαιούχους των προϋπαρχόντων έργων, από τα οποία αυτά προήλθαν. Επί παραδείγματι στην περίπτωση μετάφρασης θεατρικού έργου οφείλονται δικαιώματα στον συγγραφέα του έργου στην 3 αρχική γλώσσα, στην περίπτωση της διασκευής τραγουδιού οφείλονται δικαιώματα στον συνθέτη και στον στιχουργό του αρχικού τραγουδιού, στην περίπτωση της ανθολογίας ποιημάτων οφείλονται δικαιώματα σε όλους τους δημιουργούς όλων των ποιημάτων από τα οποία ελήφθησαν και χρησιμοποιήθηκαν αποσπάσματα κλπ.

√ Τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών (software) και το προπαρασκευαστικό υλικό του σχεδιασμού τους, εφόσον είναι πρωτότυπα, δηλαδή εφόσον είναι προσωπικό πνευματικό δημιούργημα του δημιουργού του και ανεξαρτήτως της αξίας τους, προστατεύονται ως έργα λόγου. Τα προγράμματα των Η/Υ, μετά την πρόσφατη τροποποίηση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης περί προστασίας των Ευρεσιτεχνιών (European Patent Convention - EPC), τώρα πλέον προστατεύονται και ως μέρος εφεύρεσης και εντάσσονται έτσι στο προστατευτικό πλαίσιο των εφευρέσεων για το οποίο γίνεται λόγος παρακάτω, ενώ το hardware προστατευόταν εξ αρχής και εξακολουθεί να προστατεύεται μόνο ως εφεύρεση και όχι και ως πνευματικό έργο.

√ Επίσης, κατά τη νομική θεωρία, προστατεύονται και οι τίτλοι των έργων εφόσον διαθέτουν πρωτοτυπία, όπως επί παραδείγματι "Ο γέρος και η θάλασσα", "Οι δέκα μικροί νέγροι", "Πόλεμος και Ειρήνη", καθώς επίσης και τα λεγόμενα "ψιλά" ή "μικρά κέρματα" της πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως μια συνταγή μαγειρικής, οι οδηγίες χρήσης ενός απορρυπαντικού ή μιας συσκευής τηλεφώνου, κλπ., εφόσον ενυπάρχει σε αυτά δημιουργική συμβολή ικανή να του αποδώσει τις ιδιότητες του "έργου".

1.2 Έργα που ΔΕΝ Προστατεύονται

       Δεν προστατεύονται τα κείμενα με τα οποία ασκείται η πολιτειακή αρμοδιότητα και τα οποία αφενός απευθύνονται προς όλους τους πολίτες, αφετέρου αποσκοπούν στην ενημέρωσή τους, όπως νόμοι, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις, εγκύκλιοι, αποφάσεις τοπικής αυτοδιοίκησης κλπ. Αντίθετα, προστατεύεται η Αγωγή που συνέταξε ένας δικηγόρος, ο οποίος αν και ασκεί δημόσιο λειτούργημα, ωστόσο είναι ιδιώτης και τα κείμενα που συντάσσει συνιστούν έργα λόγου με τα οποία δεν ασκείται πολιτειακή αρμοδιότητα. Η δικαστική όμως απόφαση που εκδόθηκε επί αυτής της προστατευόμενης Αγωγής, δεν προστατεύεται διότι συνιστά κείμενο άσκησης πολιτειακής αρμοδιότητας. Επίσης, προστατεύεται η ενημερωτική επιστολή του Δήμου που επεξηγεί στους δημότες τα πλεονεκτήματα της ανακύκλωσης και τους καλεί να υποστηρίξουν το νέο πρόγραμμα ανακύκλωσης γυαλιού, διότι με τα κείμενα αυτά δεν ασκείται πολιτειακή αρμοδιότητα και συνεπώς μπορούν να θεωρηθούν έργα λόγου. Δεν προστατεύονται οι εκφράσεις της λαϊκής παράδοσης, όπως επί παραδείγματι λαϊκές παροιμίες, λαϊκοί μύθοι, δημοτικοί χοροί και τραγούδια, έργα λαϊκής τέχνης, κλπ., τα οποία θεωρούνται κοινή πολιτιστική κληρονομιά. Δεν προστατεύονται οι ειδήσεις, τα απλά γεγονότα ή στοιχεία και τα πραγματικά γεγονότα, όχι μόνον ως γεγονότα (που ούτως ή άλλως δεν προστατεύονται), αλλά ούτε ως έργα λόγου εφόσον γίνεται μια απλή δημοσιογραφική μεταφορά του συμβάντος, η οποία δεν εμπεριέχει καμία πρωτοτυπία. Επί παραδείγματι η ιστορική δίκη του Α. Ντρέιφους, δεν προστατεύεται ως γεγονός που συνέβη πραγματικά, και συνεπώς μπορεί να γίνει αντικείμενο μυθιστορήματος από οποιονδήποτε συγγραφέα. Προστατεύεται όμως η συγκεκριμένη πρωτότυπη μορφή που έδωσε στο ιστορικό αυτό γεγονός ο Εμίλ Ζολά και ο τρόπος με τον οποίο το διατύπωσε και το απέδωσε, όταν το ενσωμάτωσε σε υλικό φορέα, εν προκειμένω σε έγγραφο. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν προστατεύεται η ιστορία της ζωής του Αλέξη Ζορμπά, προστατεύεται όμως η συγκεκριμένη μορφή που 4 της έδωσε ο Νίκος Καζαντζάκης ενσωματώνοντάς την σε υλικό φορέα (έγγραφο). Και δεν προστατεύεται η είδηση του θανάτου της πριγκίπισσας Νταϊάνα, ούτε η απλή δημοσιογραφική ειδησεογραφική παρουσίαση του γεγονότος του θανάτου της στην τηλεόραση ή στο ραδιόφωνο, προστατεύεται όμως το δραματικό άρθρο που έγραψε ένας δημοσιογράφος στην εφημερίδα του γι’ αυτό το πραγματικό γεγονός. Δεν προστατεύονται οι ιδέες, πριν την ενσωμάτωσή τους σε κάποιον υλικό φορέα, ενώ αντιθέτως, προστατεύεται η "ενσωματωμένη" ιδέα. Για παράδειγμα, η ιδέα ως σύλληψη, του έργου "Έγκλημα και τιμωρία", προστατεύεται όχι μόνο κατά τον τρόπο που εκφράστηκε και τη μορφή που του έδωσε ο Ντοστογιέφσκι, αλλά και ως περιεχόμενο μιας ολόκληρης ιστορίας, δηλαδή ως σύλληψη, ως ιδέα, που ενσωματώθηκε σε υλικό υπόστρωμα από έναν συγγραφέα, και κατά συνέπεια δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο μυθιστορήματος από άλλον συγγραφέα. Επίσης, θεωρούνται ιδέες και δεν προστατεύονται:

√Τα στιλ, οι τεχνοτροπίες και οι τεχνικές, όπως επί παραδείγματι art deco, art nouveau, ο σουρεαλισμός, ο ιμπρεσιονισμός, ο κυβισμός, ο γοτθικός ρυθμός, η αγιογραφία, τα βιτρώ, τα καμαγιέ, η μεταξοτυπία, το φυσητό γυαλί, το ψηφιδωτό κλπ.

√Οι επιστημονικές θεωρίες, διότι θεωρείται ότι ανήκουν στην σφαίρα της πνευματικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας, προστατεύονται ωστόσο, όσον αφορά τον τρόπο διατύπωσής τους σε κάποιον υλικό φορέα. Επί παραδείγματι, το περιεχόμενο της Θεωρίας της Σχετικότητας, δεν προστατεύεται και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άλλους επιστήμονες για να στηριχθούν σε αυτήν και να προωθήσουν, την έρευνά τους. Προστατεύεται ωστόσο η συγκεκριμένη μορφή που της έδωσε ο Αϊνστάιν κατά τη διατύπωση και ενσωμάτωσή της σε έγγραφο και συνεπώς δεν δικαιούται κανείς να αναπαραγάγει το έργο του χωρίς την άδεια των δικαιούχων του.

√Οι μύθοι, διότι επίσης θεωρούνται ότι ανήκουν στην σφαίρα της πνευματικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας.

√Τα παιχνίδια.

√Τα έργα τα οποία δεν είναι αποτέλεσμα της ανθρώπινης δημιουργικότητας, όπως επί παραδείγματι, μια πέτρα που λειάνθηκε επί χρόνια από τα κύματα της θάλασσας και απέκτησε περίτεχνο σχήμα και όψη.

√Τα τεχνικά επιτεύγματα, όπως είναι οι εφευρέσεις, οι οποίες προστατεύονται από το ειδικό έννομο πλαίσιο προστασίας των ευρεσιτεχνιών, όπως εκτίθεται παρακάτω.